نوسوفوبیا یا ترس مرضی از بیماری های خاص

نوسوفوبیا

نوسوفوبیا ترس بسیار شدید و بیمارگونه از مبتلا شدن به بیماری های خاصی مثل سرطان، ایدز و یا در زمان اخیر کروناست. به این نوع از فوبیا “بیماری هراسی” هم گفته می شود. هرچند چنین ترسی بیشتر در بین دانشجویان رشته های پزشکی دیده می‌شود، اما در میان کسانی که اطرافیانشان بیمار هستند نیز، به چشم می‌خورد. طبیعی است وقتی یک بیماری خاص در جامعه اپیدمی می شود، افراد از آن بترسند و دچار هراس شوند. اما زمانی می توان به آن «نوسوفوبیا» گفت که به صورت تعمیم‌یافته، کل زندگی یک فرد را تحت تأثیر قرار دهد.

نشانه های نوسوفوبیا

اصلی‌ترین نشانه نوسوفوبیا ترس و اضطراب شدید حول محور یک بیماری خاص و ویژه است، که معمولا شناخته شده و فراگیر است، مثل ایدز، بیماری های قلبی، سرطان یا کرونا. این افراد، حتی اگر به تازگی نتیجه ی آزمایش‌های تشخیصی، مبنی بر مبتلا نبودن‌شان را گرفته باشند، اصرار شدیدی برای دیدن پزشک و ویزیت‌های مکرر دارند.

سایر نشانه ها:

از دیگر نشانه های نوسوفوبیا، سرگیجه، تهوع، افزایش ضربان قلب، تعرق، تنفس تند و سریع و مشکلات مرتبط با خواب است.

همین طور ممکن است فرد دارای نوسوفوبیا به صورت اجتنابی عمل کند و تمایل به دانستن اخبار بیماری نداشته باشد. از جامعه، دوست، آشنا و حتی فضای مجازی کاملا جدا شود تا هیچ اثر و نشانه ای از بیماری به او نرسد. از طرف دیگر، برخی افراد مبتلا، به صورت افراطی به جستجو و خواندن در زمینه ی بیماری می‌پردازند. حتی ممکن است آن‌ها ساعت‌ها برای جستجو و مطالعه در زمینه ی بیماری صرف کنند.

تفاوت نوسوفوبیا و هیپوکندریا

در بسیاری از موارد، نوسوفوبیا با هیپوکندریا اشتباه گرفته می شود. هیپوکندریا عمومیت بیشتری دارد و به کل ترس از «بیمار شدن» گفته می شود. به عنوان مثال، فرد دارای هیپوکندریا با دیدن نشانه‌های کوچکی از بیماری مثل سرفه، گلودرد یا سردرد، به ترس از مبتلا شدن به کرونا گرفتار می‌شود، در حالی که فرد دارای نوسوفوبیا، بدون وجود علائم بیماری، از مبتلا شدن در هراس است.

علت بروز نوسوفوبیا

عوامل متعددی در بروز نوسوفوبیا دخیل است، هرچند نمی‌توان گفت علت‌های کاملا مشخصی وجود دارد.

  1. زندگی و ارتباط با افرادی که دچار بیماری‌های خاصی هستند، ممکن است باعث درگیر شدن فکر و ترس از مبتلا شدن به این بیماری شود. به ویژه درگیری فکری زمانی بیشتر به وقوع می‌پیوندد که فرد، پرستار یک بیمار باشد.
  2. زندگی در شرایطی که بیماری در محیط خاصی شیوع پیدا کرده است و در خانواده، همکاران، شبکه‌های خبری و فضای مجازی، دائما از آن سخن به میان می آید.
  3. در سال های اخیر، متخصصین عنوان کرده‌اند که روش‌های راحت دسترسی به اطلاعات مربوط به سلامتی در شبکه‌ای مجازی نیز نقش مهمی در افزایش نوسوفوبیا داشته است. چرا که افراد می‌توانند نشانه‌های دقیق بیماری را شناسایی و با خود مرور کنند.
  4. چنانچه فردی مستعد اضطراب و استرس در خود یا خانواده‌ی خود باشد؛ به راحتی می‌تواند به این بیماری مبتلا شود.

چگونه این بیماری تشخیص داده می شود؟

همان‌طورکه قبلا هم اشاره شد، چنانچه این مدل اضطراب بر زندگی فرد و اطرافیانش تأثیر منفی داشته باشد و باعث سخت شدن زندگی او و دیگران شود، به عنوان بیماری شناخته می‌شود. چنانچه شما فکر می‌کنید ترس و اضطرابتان ممکن است مربوط به نوسوفوبیا باشد، در اولین فرصت با درمانگر خود، در خصوص ترس ها و اضطرابتان گفتگو کنید.

 

درمان

هرچند برخی از فوبیاها نیاز به درمان ندارند؛ نوسوفوبیا باعث محدودیت فرد از رفتن به مکان‌هایی می شود که ممکن است در آنجا دچار بیماری شود. بنابراین این مسأله ممکن است به کار یا زندگی وی لطمه وارد کند، پس درمان توصیه می‌شود. دوگونه درمان برای نوسوفوبیا پیشنهاد شده است:

غرقه‌سازی و درمان شناختی رفتاری (CBT).

غرقه‌سازی:

در این سبک درمان بیمار با ترس‌های خود در محیط درمانی مواجه می شود. درمانگر به بیمار استفاده از روش‌هایی مثل تن‌آرامی، تنفس عمیق و تکنیک‌های مدیتیشن را آموزش می‌دهد که، هنگام مواجهه با ترس و اضطراب و فشار از طریق آن خود را رها و آرام سازد. پس از مجهز شدن به این ابزارها، بیمار را به مواجه‌ شدن با برخی از ترس‌ها و اضطراب‌های خود تشویق می کند. این مواجهه و غرقه‌سازی، گاهی ممکن است خواندن اخبار مربوط به بیماری یا مطالعه در مورد انواع خاص بیماری، و یا اگر این بیماری واگیردار نباشد(مثل کرونا)، صرف زمان و گفتگو با افرادی که دچار این بیماری هستند، باشد.

درمان شناختی- رفتاری

درمان سودبخش دیگری که برای نوسوفوبیا پیشنهاد می‌شود، درمان شناختی رفتاری است. در کنار مواجهه و غرقه‌سازی، درمان شناختی رفتاری به بیمار کمک می‌کند تا افکار ریشه‌ای و غیر‌منطقی و ترس‌های خود را شناسایی کند و به چالش بکشد. قرار CBT بر این است که وقتی افکار بیمار شروع به جولان دادن  می‌کند؛ یک لحظه توقف کند و به این فکر کند که کدامیک از افکار منطقی و کدام غیر منطقی است؟ بازسازی افکار غیر‌منطقی و استرس‌زا، می‌تواند کمک بسیاری در درمان اضطراب بیمار داشته باشد.

درمان های خودیاری

برای افرادی که دچار نوسوفوبیای شدید نیستند و امکان خودیاری دارند نیز، توصیه هایی است که می تواند مانع تشدید بیماری آنان شود:

  • ترس ها به فروش می رسند و شما از طریق فضای مجازی آن ها را می خرید:

فراموش نکنید! بسیاری از ترس ها حاصل پرسه زنی فراوان شما در فضای مجازی است. هرچه بیشتر در فضای مجازی بگردید و بخوانید، ترس های شما بیشتر می شود. این بازی        فضای مجازی است و قرار است شما نیز بخشی از این بازی باشید. پس مطالعه در مورد بیماری را در فضای مجازی متوقف کنید و خود را از این بازی برهانید.

  • مدیتیشن کنید:

ترس و اضطراب، فعال‌کننده‌ی، استرس هستند. پروفسور “هربرت بنسون” در کتاب «پاسخ تن‌آرامی» ثابت کرد که یک مدیتیشن ساده می تواند پاسخ استرس زا را خاموش کند و      باعث ایجاد پاسخ آرام شود و به بدن اجازه می‌دهد نه تنها از ترس و اضطراب رها شود؛ بلکه با مکانیسم خودسازی خود را شفا دهد و به آرامش برسد.

  • از ترس هایتان جدا شوید:

همه ی ما ترس‌هایی داریم. بخصوص زمانی که پای بیماری یا مرگ میان باشد. چیزی که مهم است این است که، متوجه شویم ترس‌های ما از قسمتی به نام «آمیگدلا»                    برمی‌خیزند که کارش محافظت از ما است. اما در عصر حاضر این ترس ها بیشتر از محافظت کردن، در حال نابود کردن ما هستند.

  • محدودیت ها را از ناحیه ی امن خود عقب برانید:

بسیار طبیعی است که، سرسختانه به ناحیه ی امن خود بچسبیم، اما به میزانی که قدمی را ورای ناحیه‌ی امن خود برمی‌دارید؛ بیشتر به این نتیجه می‌رسید که حتی منطقه          بیرون از ناحیه‌ی امن شما نیز به همان اندازه امنیت دارند. مثلا با یک پزشک، شروع به پرسش و پاسخ کنید. خطر کنید(مسلما یک خطر موجه و منطقی) با تجربه‌های مکرر،                آمیگدلای خود را بازآموزی کنید. این باعث می‌شود ترس و اضطراب شما کم، و احساس شجاعتتان بیشتر شود.

  • تلقین کنید:

جملاتی نظیر “من شجاع هستم” یا “من جسارت داشتن رو دوست دارم” بسیار اثربخش است.

  • دور و اطراف خود را با انسان‌های شجاع و منطقی پر کنید:

اگر اطراف شما پر است از انسان‌های ترسو، که مرتب ترس و اضطراب خود را بر روی شما برون‌ریزی می‌کنند؛ جای تعجب نیست که شما هم دچار اینگونه ترس‌ها شوید. دنبال          افراد شجاع بگردید و ببینید چطور انرژی آن‌ها بر روی شما نیز تأثیرگزار است.

  • سبک زندگی استانداردی را شروع کنید:

بیکاری و بی‌برنامگی باعث بروز فکر و خیال‌های گوناگون می‌شود و وسواس‌های فکری را شدت می‌بخشد. از امروز یک برنامه‌ی متنوع با انواع کارها و فعالیت‌های گوناگون              فکری تهیه کنید، به گونه‌ای که ذهنتان به هیچ وجه خالی نماند. ذهن و فکر خالی محلی عالی برای فکر و خیال‌های وسواس گونه است.

  • استرس مثبت تولید کنید:

بدن و روان انسان برای دور شدن از افسردگی به اندکی استرس مثبت نیاز دارد تا برای حل آن احساس شادی تولید کند. به هدف‌ها و علاقمندی‌های خود نگاه کنید و چالشی را         شروع کنید. لازم است این چالش مثبت، و رو به رشد باشد و باعث ایجاد اندکی ترس و استرس در شما شود. این میزان استرس، به عنوان واکسن عمل کرده و شما را از استرس‌های منفی دور و قوی می‌سازد.

نتیجه:

ترس از بیماری طبیعی است. به ویژه در حال حاضر که دسترسی به اطلاعات مربوط به بیماری ها بسیار سهل و آسان شده است. اما اگر افکار شما راجع به یک بیماری خاص مثل کرونا به زندگی روزانه، روابط با خانواده و دوستان، سلامت روان یا توانایی عملکرد در دنیای بیرون، آسیب زده است، حتما برای درمان اقدام کنید. زندگی با ترس شدید اصلا آسان نیست. اما فوبیاها قابل درمان‌اند.

Medically reviewed by Timothy J. Legg, Ph.D., CRNP — Written by Crystal Raypole on May 21, 2019. https://www.healthline.com

Rankin, Lissa. (2013). Mind Over Medicine: Scientific Proof You Can Heal Yourself. Hay House.

Hunter R.C.A, Lohrenz J.G., Schwartzman A.E. “Nosophobia and hypochondriasis in medical students” J Nerv Ment Dis 1964;130:147-52. PMID ۱۴۲۰۶۴۵۴

هاجر یادگاری

مشاور، درمانگر و مربی توسعه فردی

نوشته‌های مرتبط

قوانین ارسال دیدگاه

  • دیدگاه های نامرتبط به مطلب تایید نخواهد شد.
دیدگاه‌ها

*
*